به دنبال چراغی

چند باری است که تکرار می شود. اینکه به محض رسیدن به مشهد رو به رو می شوم با کسانی که خیلی ها فکر می کنند مشهدی ها همه چهره ای شبیه آنها دارند .کسانی که در مشهد معروفند به “خاوری ” یا “بربری” !شکل “خداداد عزیزی”.بیرون از مشهد بعضی ها که مشهد نرفته بودند وقتی می فهمیدند مشهدی هستم می پرسیدند پس چرا شبیه “خداداد” نیستم و باید توضیح می دادم که مشهدی ها لزوما شکل خداداد نیستند .شاید دلیل تکرار این دیدن ها به  محض ورود به مشهد این باشد که خوب بفهمم که رسیدم مشهد . مشهد که همچنان تازه است برایم و دیدن حتی خیابانهایش حس نوستالوژیکی ایجاد می کند .غیر از خاوری ها دیدن پیرمردهای مشهدی که عمامه ای به سر دارند حال و هوای مشهد را زنده تر می کند . این طور که بزرگترها می گویند قدیم ها رسم بوده وقتی مشهدی ها حج می رفتند بعد از برگشتن، عمامه زردی به سر می بستند و معمولا تا آخر عمر هم نگهش می داشتند . تعداد این پیرمردها هر روز کمتر می شود . اما هنوز آنقدر هستند که در محلات قدیمی تر مشهد دیده شوند.ایستگاه راه آهن مشهد هم در محلات قدیمی مشهد است .در اتوبوس که می نشینم لهجه های مشهدی به نظرم خیلی غلیظ می آیند . صدای یک نفر  که دارد با موبایل صحبت می کند شنیده می شود . بی آنکه صدای طرف مقابل را بشنوم .

-جان ما ؟
-…..
ها یره ! مویمُ همچی کوبیدُمِش به دیفال که نِفمید از کجا خورده !مُخواستُم بِزِنُم لِهِش کُنُم !
-….
ها به امام هشتم !

از شنیدن “یره” خنده ام می گیرد . تکیه کلام خیلی از مشهدی هاست ! سن راهنمایی که بودم خودم هم کم استفاده نمی کردم .هر چقدر هم مامان می گفت نگو باز نمی توانستم . آنقدر در مدرسه مان “یره” گفته می شد که شده بود تکیه کلامم !معنای چندان ثابتی هم ندارد. از آن کلماتی است که باید درون یک لهجه معنایش را درک کنی ! شاید به معنای “یار” باشد و گاهی هم “یارو” !از یادآوری دوران کودکی ام  احساس خوبی پیدا می کنم . هنوز هم خوابهای من در مشهد می گذرد .

حالا اتوبوس از محلات قدیمی تر مشهد عبور کرده و دارد می رسد به خیابانهای مدرن و جدید مشهد . چقدر تیپ های فشن زیاد شده اند . مغازه ها اما خیلی تغییری نکرده اند .ماشین هایی که بی جهت با جهت بوق می زنند هم کاملا به چشم می آیند .آخر خط اتوبوس ،خیابانی است که آن سویش دبیرستانم در یکی از کوچه هایش قرار دارد . باز یاد دوران دورتر می افتم . یاد مدرسه ابتدایی که حالا شده “آموزشگاه رانندگی ” و مدرسه راهنمایی که تابلویش “دانشکده علوم قرآنی” را نشان می دهد .

قدم زدن در کوچه های مشهد و دیدن پسر بچه های نه ده ساله می بردم به زمانی که روزی سه نوبت فوتبال بازی می کردم با بچه محلها در کوچه مان !از خودم می پرسم اگر توپ پلاستیکی درست نمی شد بچگی ما چگونه آنقدر خوش می شد ؟!چقدر توپ پلاستیکی خریده بودیم و این اواخر چقدر خوب یاد گرفته بودم چطور یکی را جلد دیگری کنم و حتی گاهی توپی درست می کردم با سه جلد ! آن همسایه مان هم که انگار کمین می گذاشت تا به محض افتادن توپ به حیاط خانه اش آنرا پاره کند و بیندازد جلوی ماها !عادت کرده بودیم . آخر کوچه همسایه ای بود که می گفت مگر جلوی خانه اش زمین مکه است که هر روز می رویم فوتبال بازی می کنیم ؟ وسط کوچه هم یکی بود که همیشه مریض بود و حوصله شنیدن سر و صدای ماها را موقع فوتبال نداشت . سر کوچه هم که یک نفر انتظار افتادن توپ را داشت برای پاره کردنش !ما هم چقدر پررو بودیم ! جان به جانمان هم که می کردند دست از فوتبال برنمی داشتیم . خسته که می شدیم یک نفر بود که دورش جمع می شدیم و برایمان قصه می گفت . قصه هایش تکراری شده بود .گاهی هم برایمان شکلک درمی آورد یا تقلید صدا می کرد . هفت هشت نفری می شدیم که پای ثابت فوتبال بودیم .

آنقدر غرق شده بودم در گذشته که نفهمیدم کی رسیدم خانه خاله ام ! خاله خوبم به مادرم می ماند .مهربان است و از هیچ محبتی در حقم دریغ نکرده .مشهد که بودیم آنقدر می رفتیم خانه همدیگر که بچه های محل تا ماشین شوهر خاله را می دیدند صدایم می زدند ” علی ! قومتان !” .یک آن فکر می کنم خدا چقدر لطف کرده در حقمان بابت وجود همچین خاله ای ! دلش به وسعت دریا !نه ! به اقیانوس می ماند و وسعت دیدش انتها ندارد . از آن آدمهایی که دوست دارم ساعتها بنشینم و حرف بزنم باهاش . قبل ترها فقط گوش می دادم و امروز بیشتر مخالف خوانی می کنم و از در مخالفت در می آیم !در هر دوحال لذت بخش بوده برایم .سرد و گرم چشیده روزگار ! دوست دارم باز هم برایم از روزگاری بگوید که دانشجو بوده و انقلاب فرهنگی شده و دو سال تعطیلی دانشگاهها طول کشیده .از نشریات جورواجور آن روزها که هنوز هم چند تاییش را نگه داشته برایم بگوید و باز هم نشانم دهدشان .از اینکه چقدر رواج داشته روحیه کمک به” مستضعفان” !تعریف کند که چگونه وقتی برای کمک به روستائیان در درو کردن مزارع می رفته دستان سفیدش تا آرنج تیره شده بودند .از کتابهای شریعتی و هیجان آن روزها بگوید .روزهایی که روی قالی دستی راه نمی رفته که می گفته نمی تواند روی قالی هایی راه برود که دستان و چشمان عده ای محروم و ندار پای آنها رفته است ! و امروز که آن کارها را به دیده تردید می نگرد !

حرکت می کنم برای رفتن به حرم .باز دلم شور می افتد از دوباره دیدن گنبدش . این حس انگار تمام نشدنی است .یاد مهربانی و رافت امام هشتم که می افتم دلم آرام می گیرد. یادم هست که در اذن دخول حرم می گویم تو جایگاه مرا می بینی و کلامم را می شنوی و جواب می دهی ! و خودم که می دانم کجا هستم و چه کرده ام . دلم آشوب می شود . آخر اذن دخول را مرور می کنم که اجازه ای بده همچون اجازه ای که به اولیائت می دهی که اگر من اهل آن نیستم تو اما اهل مرحمت هستی ! دلم آرامِ آرام می شود .

دم دربهای ورودی همانجا که اتاقکهایی ساخته شده برای تفتیش ، مشاجره مردی با مامور تفتیش توجهم را از دور جلب می کند . نزدیک که می شوم صدای مرد را می شنوم که می گوید : “همین کارها رو می کنید که …” حرفش را می خورد . خانمی آن طرف تر دارد التماس می کند انگار !و دختر بچه شش هفت ساله ای که حیران ایستاده . مامور تفتیش به دختربچه بدون روسری اشاره می کند و رو به همان مردی که حرفش را خورد می گوید “این دختر خانمی که الان به این سن رسیده و حجاب نداره فردا چه جوری می خواد چادر سر کنه ؟!”…اجازه ورود نمی دهند . همان مردی که حرفش راخورد دست دختربچه را می گیرد و می رود .من که جلوی درب ورودی ایستاده ام  رد قدمهایشان را تا جایی که جا داشت گرفتم .دلم می خواست چیزی بگویم . نمی دانستم اما چه باید بگویم . قاضی خوبی نبودم و نیستم .من که خواستم وارد شوم مامور تفتیش چیزی بهم نگفت .شاید چون نیازی به روسری نداشتم و قرار هم نبود چند سال دیگر چادر سر کنم . خودم اما می دانستم که اذن دخول را کس دیگری می دهد . و اگر مثل مامور تفتیش بود من یکی هیچ وقت اجازه وارد شدن پیدا نمی کردم .مهربانیت را چگونه وصف کنم ؟ “کیف اصف حسن ثنائکم ” ؟

وارد حرم می شوم .جایی نوشته : “انی انا ربک فاخلع نعلیک انک بالواد المقدس طوی” !.وادی طوی که می گویند همین جاست ؟!اگر فهمیده بودم کفشی نباید به پا می داشتم . پس چون نمی فهمم کفشهایم به پایم می ماند .وصف حال و هوای حرم را تو خود بهتر می دانی .السلام علیک یا علی بن موسی الرضا ! یا ایها الامام الروف !

… !

برای گرفتن کفشهایم به کفشداری می روم وپیرمردی را می بینم  که از چهره چروکیده و سوخته اش معلوم است کشاورز است .به کفشدار می گوید از روستاهای اطراف کاشمر است . درپاسخ به سوال از وضع بارندگی می گوید: “همچین بد نبوده . ولی تعریفی هم نبوده .خدا رو شکر . روزی رسان خداست.ما رِ خلق کرده خودشم روزی ما رِ می ده …” از این همه پاکی و سادگی اشک در چشمانم حلقه می زند .شاید اگرچند سال پیش بود دوست داشتم در حسرت داشتن ایمان پیرمرد به حال خودم زار بزنم و از پیرمرد بخواهم که یادم بدهد چگونه باید زیارت کرد که برسم به جایی که او رسیده ؟!انگار همه عمر نرفته ام به زیارت !پیرمرد ایمانی داشت که این چنین خالصانه مانده بود و شاید هیچ گاه موردپرسش قرار نگرفته بود . و من که خیلی وقتها سرگردان می شوم بین این همه پرسش ! امروز اما این سرگردانی را غنیمت می دانم .این زیارت با محبت ، با اخلاص و با معرفت کی نصیبم می شود ؟!این چنین زیارتم آرزوست!”رقصی چنین میانه میدانم آرزوست “.